-Ἄν εἶναι ἀληθῶς τὸ Ἀνέστη δὲν πιάνει τὴν καρδιὰ μας καμιὰ θλίψη καμιὰ ταλαιπωρία καμιὰ δυσκολία καμιὰ σκοτούρα καμία ἔννοια.
-Ἄν εἶναι ἀληθῶς τὸ Ἀνέστη δὲν πιάνει τὴν καρδιὰ μας καμιὰ θλίψη καμιὰ ταλαιπωρία καμιὰ δυσκολία καμιὰ σκοτούρα καμία ἔννοια.
«Πολλές φορές έχουμε μιλήσει για το γεγονός ότι με τις θείες εντολές καθαρίζεται η ψυχή από τα πάθη και βοηθείται στην καθαρή προσευχή. Οι αισθήσεις κινούνται από εξωτερικές ενέργειες, όμως όταν στρεφόμαστε προς τα εσωτερικά ειρηνεύουν τα πάθη και υψωνόμαστε προς τα πνευματικά. Εκείνοι που προσεύχονται πραγματικά πρέπει να είναι απερίσπαστοι και να έχουν αποτινάξει τη σχέση τους με τα πράγματα του κόσμου, γιατί έτσι μπορούν να πετύχουν καθαρή και χωρίς ενοχλήσεις προσευχή. Όταν ασχολούμαστε με εσωτερική δίψα για να πετύχουμε την καθαρή προσευχή, χρειαζόμαστε τον κόπο που προξενείται απο τη νηστεία και την αγρυπνία. Έτσι νεκρώνεται η αμαρτητική τάση του σώματος και οι λογισμοί που κινούν τα πάθη γίνονται ασθενέστεροι. Αυτός ο αγώνας προξενεί αρχικά την ιερή κατάνυξη και κάνει το Θεό αισθητό ως σπλαχνικό πατέρα και ευήκοο προς την παράκληση του πιστού. Σύμφωνα με τον Δαυίδ «καρδιά συντετριμμένη και ταπεινωμένη δεν την περιφρονεί ο Θεός». Και κατά τον Άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο «με τίποτε άλλο δεν θεραπεύεται ο Θεός τόσο, όσο με την κακοπάθεια». Γι’αυτό και ο Κύριος δίδαξε στο Ευαγγέλιο ότι έχει σπουδαία αποτελέσματα η προσευχή που συνδυάζεται με την νηστεία.
Οι άνθρωποι συνήθως ευχαριστούνται να ασχολούνται με τα μάταια και δεν γνωρίζουν τίποτε απολύτως περί προσευχής. Εκείνοι όμως που τα καταξιώθηκαν να έχουν δίψα για την προσευχή, γνωρίζουν ότι δεν είναι ο αγώνας αυτός μια φαντασιώδης προσπάθεια, ούτε κάτι που άλλοτε υπάρχει και άλλοτε όχι. Έχουν την εμπειρία ότι η προσευχή φέρνει στον άνθρωπο ασταμάτητη ενέργεια, προκαλούμενη από την θεία χάρη, που εγκαθίσταται και μένει ριζωμένη μέσα στη ψυχή. Γίνεται μέσα στον άνθρωπο το θαύμα να αισθάνεται την προσευχή σαν πηγή που γεννά ευφροσύνη ιερή, η οποία προσελκύει προς τον εαυτό της τον νού, τον απομακρύνει από τα πολυειδή και υλικά φαντάσματα, τον βοηθεί να αδιαφορεί προς κάθε τι το σωματικό που διέρχεται μέσα από τις ηδονές και φτάνει στους λογισμούς, προσελκύοντας έτσι τον άνθρωπο προς την εμπαθή ηδονή. Ο αγωνιζόμενος για την καθαρή προσευχή αισθάνεται την ψυχή του να αποβάλει τις σαρκικές πονηρές ορέξεις και ανεβαίνει μαζί με αυτήν προς τα πάνω. Με τον αγώνα αυτόν όλος ο άνθρωπος γίνεται πνεύμα, σύμφωνα με αυτό που έχει γραφεί: «αυτός που έχει γεννηθεί από το πνεύμα είναι πνεύμα». Όλα αυτά γίνονται φανερά με την πείρα. Η αληθινή προσευχή προς τον Θεό με την αδιάλειπτη μνήμη του Θεού δίνει κατάλληλο τόπο στην ψυχή για να υποδεχτεί την χάρη του Αγίου Πνεύματος. Ο Κύριος λέει για τον Πατέρα ότι: «θα δώσει πνεύμα άγιο σε όσους τον παρακαλούν ημέρα και νύχτα».
Κατά τον Άγιο Ιωάννη της κλίμακος «τέλος της προσευχής είναι η αρπαγή προς τον Κύριο». Ο Άγιος Ισαάκ ονόμασε τον φωτισμό καρπό της προσευχής: «προσευχή είναι η καθαρότης του νού η οποία διασχίζεται από το φώς της αγίας τριάδος με τρόπο θαυμαστό». Η δύναμη της προσευχής ιερουργεί και τελεσιουργεί την ανάταση και την ένωση του ανθρώπου με τον Θεό. Είναι σαν σύνδεσμος των λογικών κτισμάτων προς τον κτίστη, με την προϋπόθεση ότι δια της θερμής προσευχής ο άνθρωπος θα υπερβεί τα πάθη και τους λογισμούς του, διότι είναι αδύνατο ο εμπαθής νούς να ενωθεί με το Θεό. Αυτός ο αγώνας είναι ο μεγαλύτερος κόπος κατά την προσευχή. Κάθε κόπος άλλης αρετής είναι μικρός και υποφερτός συγκρινόμενος με αυτόν. Γι’ αυτό πολλοί απογοητευμένοι από την στενότητα της αρετής που αποκτάται με την προσευχή, δεν προχωρούν και δεν πετυχαίνουν το πλάτος των χαρισμάτων της. Αυτοί που υπομένουν τον αγώνα της προσευχής υποδέχονται μεγαλύτερες θείες βοήθειες, προχωρούν μπροστά γευόμενοι την χαρά και την γλυκύτητα της. Αυτές οι εμπειρίες κάνουν πιο εύκολη την προσευχή και εμβάλουν στον άνθρωπο αγγελική ικανότητα. Δυναμώνουν την φύση μας και μας δίνουν τη βεβαιότητα ότι επικοινωνούμε με αυτά που υπάρχουν πάνω από την ανθρώπινη πραγματικότητα.
Τέτοια είναι η φύση της προσευχής, η οποία ανεβάζει τον άνθρωπο από τη γή στον ουρανό. Τον παρουσιάζει στον ίδιο τον Θεό του παντός. Εκεί που για εξιλασμό του κόσμου προσφέρεται στον Θεό η αναίμακτη, μεγάλη και πραγματικά ευπρόσδεκτη θυσία. Η παραίνεση του Κυρίου για την ιδιαίτερη προσευχή μας στα σπίτια ή στα δωμάτια μας ενισχύει την προσευχή προς τον Θεό στην εκκλησία. Εκείνος που θέλει να προσεύχεται μονάχα όταν έρθει στο ναό του Θεού, δεν φροντίζει όμως καθόλου για την προσευχή στο σπίτι του και στους δρόμους και στις αγορές, στην πραγματικότητα δεν προσεύχεται ούτε όταν βρίσκεται στον ναό του Θεού. Αν όμως, πρίν από κάθε έργο που έχουμε να πραγματοποίησουμε στην ημέρα που αρχίζει, ασφαλίζουμε την ψυχή μας με τους ύμνους προς τον Θεό και τις προσευχές, ο αντίπαλος δεν θα έχει θέση μέσα μας. Θα απομακρυνθεί δε μαζί με αυτόν και όλη η γύρω του φατρία των κακών που μας κάνουν να βασανιζόμαστε. Ο Θεός θα κοσμήσει τις ψυχές μας με την καθημερινή προσευχή, και θα τις γεμίσει με συμμετρία και σωφροσύνη με δικαιοσύνη και πραότητα και ταπείνωση. Θα μας δώσει το χάρισμα να συνδεόμαστε μεταξύ μας δια της αγάπης. Θα ζήσουμε ειρηνική και ευλογημένη ζωή, έχοντας ανάμεσα μας τον Βασιλιά της ειρήνης Χριστό.
Ἐπιμέλεια σύνταξης: katanixi.gr
Γράφει ο π.Νικόλαος Μανώλης

Αυτές τις ημέρες ετοιμάζω την ομιλία μου για την ερχόμενη Κυριακή 21 Φεβρουαρίου 2021, με θέμα «Ανοίγει το Τριώδιο». Δεν είναι εύκολο να μιλήσεις για ένα τόσο βαθύ πνευματικό ζήτημα, όταν όλα τα γεγονότα της επικαιρότητας συνηγορούν στον αποχριστιανισμό του λαού. Μελετώντας τα ιερά κείμενα και τους λόγους των Αγίων Πατέρων, αισθάνεσαι εκτός κόσμου, οπότε δεν είναι δυνατόν να σε καταλάβει κάποιος που θα παρακολουθήσει την ομιλία. Πλέον, ο κόσμος βρίσκεται σε τέτοιο πνευματικό τέλμα, που δεν τον ενδιαφέρει τίποτα πνευματικό, παρά μόνο το πώς θα επιβιώσει σωματικά, πουλώντας ακόμα και την ψυχή του στο διάβολο. Και τότε είναι που χτυπά την πόρτα η απελπισία. Αλήθεια, τι κάνω; Για ποιους ετοιμάζομαι να μιλήσω; Ποιος θα με καταλάβει;
Μέσα σε αυτή τη μαύρη στιγμή, μέσω του ζηλωτή και μονώτατου Προφήτη Ηλία, έρχεται στην καρδιά μου η φωνή του Παντουργού, να με στηρίξει στη διακονία του Λόγου και να μου φανερώσει ότι υπάρχουν πολλές χιλιάδες πιστών που ζουν στην κατά Θεόν ευσέβεια και περιμένουν λόγο Θεού ως αχτίδα φωτός, μέσα στην καταχνιά που σκέπασε τα πάντα.
Στο ίδιο πνεύμα κινείται και το ακόλουθο άρθρο που αναδημοσιεύουμε από το Ιστολόγιο Κατάνυξη.
Βλέπετε, προσέχετε, ἀγρυπνεῖτε, προτρέπει τούς υἱούς τῶν ἀνθρώπων ὁ Υἱός τοῦ ἀνθρώπου, ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ. Ἐπισημαίνει ἐπίσης καί ὁ Παράκλητος, τό Πνεῦμα τῆς Ἀληθείας: «Ἰδοὺ νῦν καιρὸς εὐπρόσδεκτος, ἰδοὺ νῦν ἡμέρα σωτηρίας». (Β΄Κορ., κεφ.στ΄, στ.2) καί «Μακάριος ἀνὴρ, οὗ ἐστι τὸ ὄνομα Κυρίου ἐλπὶς αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐπέβλεψεν εἰς ματαιότητας καὶ μανίας ψευδεῖς». (Ψαλμ.λθ΄,στ.5)
Ὁ ἅγιος Παΐσιος γράφει καί προτρέπει νά ἐνεργοποιήσουμε τό ὀρθόδοξο φιλότιμο ὥστε νά πετύχουμε τόν σκοπό καί ὁ ἅγιος Μᾶρκος ὁ Ἀσκητής ὑποδεικνύει τόν τρόπο πού ὁδηγεῖ στό στόχο. Λέει: «Λοιπὸν τὴν ἀρχὴ τῆς κατὰ Θεὸν ὠφέλειάς σου, παιδί μου, ὀφείλεις νὰ τὴν κάνεις ἀπὸ αὐτὸ τὸ σημεῖο: πρέπει νὰ μελετᾶς καὶ νὰ συλλογίζεσαι ἀκατάπαυστα χωρὶς ποτὲ νὰ ξεχνᾶς ὅλες τὶς οἰκονομίες (τὶς διευθετήσεις καὶ τοὺς μυστηριώδεις τρόπους τῆς θείας βουλῆς) καὶ τὶς εὐεργεσίες ποὺ σοῦ ἔκανε κι᾿ ἐξακολουθεῖ νὰ σοῦ κάνει ὁ Θεὸς γιὰ τὴ σωτηρία τῆς ψυχῆς σου· ὄχι τυλιγμένος ἀπὸ τὴ λήθη ποὺ προκαλεῖ ἡ κακία ἢ ἐξαιτίας τῆς ραθυμίας νὰ ξεχνᾶς τὶς πολλὲς καὶ μεγάλες πρὸς ἐσένα εὐεργεσίες Του, καὶ ἔτσι νὰ περνᾶς τὸν ὑπόλοιπο καιρό σου χωρὶς ὠφέλιμα ἔργα καὶ χωρὶς εὐχαριστία. Ἐπειδὴ οἱ ἀκατάπαυστες αὐτὲς ἐνθυμήσεις τῶν εὐεργεσιῶν τοῦ Θεοῦ, κεντοῦν σὰν τὸ σουβλὶ τὴν καρδιὰ καὶ τὴν παρακινοῦν σὲ ἐξομολόγηση καὶ δοξολογία, σὲ ταπείνωση, σὲ εὐχαριστία, μὲ συντριβὴ ψυχῆς σὲ κάθε ἀγαθὴ ἀπασχόληση, σὲ προθυμία γιὰ νὰ ἀνταποδώσει τὶς εὐεργεσίες πρὸς τὸν Θεὸ μὲ τρόπους καὶ ἤθη ἀγαθὰ καὶ μὲ ὅλη τὴν ἀρετὴ, ποὺ εἶναι σύμφωνη μὲ τὸ θέλημά Του· καὶ τὴν κάνουν νὰ μελετᾶ πάντοτε τὸν προφητικὸ λόγο: «Τὶ θὰ ἀνταποδώσω στὸν Κύριο γιὰ ὅλα, μὲ ὅσα μ’ ἔχει εὐεργετήσει;» (Φιλοκαλία, σελ.164).
Ἴσως ἀντιλέξουν τινές, ὅτι πολλοί οἱ ἀντικείμενοι. Πλῆθος οἱ ἐχθροί τοῦ Ἰησοῦ καί τοῦ Τιμίου Σταυροῦ Του πού ζητοῦν «νά θανατώσουν τόν δίκαιο καί νά ἀφανίσουν τό μνημόσυνό Του ἐπί τῆς γῆς». (Σοφία Σολομῶντος, τό β΄ἀνάγνωσμα στό μηναῖο, ἀπό τήν ἑσπερινή ἀκολουθία τοῦ Ἁγ. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου) Ὄντως σατανοκίνητοι, ἀλαζόνες καί γόητες, πλανῶντες καί πλανώμενοι, ἐνίοτε ἰσχυροί κατά κόσμον, προσπαθοῦν νά μπερδέψουν, μπερδεμένοι ὄντες, τήν μοναδική ἀλήθεια ὑπό τόν ἥλιον, ἤτοι τήν ὀρθόδοξον διδασκαλίαν καί πίστιν τῶν ἁγίων πατέρων καί διδασκάλων, ἀναμιγνύοντάς την μέ βορβορώδη σκουπίδια, σαρκική δυσωδία καί κτηνώδη ἡδονή. Χρησιμοποιοῦν μετά μανίας ὅλα τά μέσα, ἀκόμα κι’αὐτήν τήν σχολική ἐκπαίδευση, ὥστε εἰ δυνατόν νά χτυπήσουν τίς ψυχές, τίς καρδιές τῶν ἑλληνοπαίδων ἤ καί τῶν ὀρθοδόξων γονέων, τήν κατ’οἶκον Ἐκκλησία, τήν εὐλογημένη ἀπό τόν Θεό ὀρθόδοξη οἰκογένεια.
Ὁ τελικός τους στόχος; Μά εἶναι σαφής. Ὁ ἀφανισμός τῆς ὀρθοδόξου ἑλληνικῆς πατρίδος μας. Ἐν τούτοις, ἄς πληροφορηθοῦν οἱ πάντες ὅτι ὑπάρχουν καί θά ὑπάρχουν τίμιοι Ἕλληνες σέ ὅλες τίς τάξεις τῶν ἀνθρώπων, σέ ὅλους τούς κλάδους τῶν ἐξουσιῶν. Εἶναι αὐτοί οἱ ἐργάτες τοῦ Πνεύματος πού, μέ τήν Ἄκτιστον Χάριν τοῦ Σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀντιστέκονται μέ ὅλα τά ὑγιῆ καί νόμιμα μέσα, κυρίως ὅμως μέ τήν προσευχή καί τήν μετάνοια πρός τήν Ὑπεραγία Θεοτόκο, τήν ὑπέρμαχο Στρατηγό τοῦ γένους τῶν ὀρθοδόξων Ἑλλήνων. Ὡς ἔντιμοι, γνωρίζουν ἐκ πείρας τόν λόγο τοῦ Παρακλήτου πού λέει: «εἶδον τὸν ἀσεβῆ ὑπερυψούμενον καὶ ἐπαιρόμενον ὡς τὰς κέδρους τοῦ Λιβάνου· καὶ παρῆλθον, καὶ ἰδοὺ οὐκ ἧν, καὶ ἐξεζήτησα αὐτόν, καὶ οὐχ εὑρέθη ὁ τόπος αὐτοῦ». (Ψαλμ. λστ΄,στ.35-36)
Ἀλήθεια, ποῦ νά βρίσκονται ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ἐχθροί τοῦ Θεανθρώπου Μεσσία Ἰησοῦ στό πέρασμα τῶν αἰώνων; Ἀνήκουν στή λήθη καί στό ἀνάθεμα τῆς Ἱστορίας. Ἀκοίμητος μάρτυρας τῆς ἀληθείας αὐτῆς ὁ Πανάγιος Τάφος τοῦ Ἀναστάντος Χριστοῦ, πού κατά ὁμολογία καί τῶν ἐπιστημόνων[1] εἶναι ζωντανός καί «…τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον καὶ διϊκνούμενος ἄχρι μερισμοῦ ψυχῆς τε καὶ πνεύματος, ἁρμῶν τε καὶ μυελῶν…[2]», καί μαρτυρεῖ ὅτι ὁ Ἰησοῦς εἶναι στά δεξιά τοῦ Θεοῦ. Τό σημεῖο τοῦτο ἀποτελεῖ ἀπόδειξη τρανότατη ὅτι τά σχέδια τῶν ὑβριστῶν τοῦ Θεανδρικοῦ προσώπου τοῦ Μεσσίου θά ἀποδειχθοῦν καί πάλι καταγέλαστα.
Τόνιζε μέ νόημα ὁ ἅγιος Παΐσιος: «Νά ‘ξερες πόσες φορές τύλιξε ὁ διάβολος τή γῆ μέ τήν οὐρά του γιά νά τήν καταστρέψει… Δέν τόν ἀφήνει ὁ Θεός….τοῦ χαλάει τά σχέδια». Κατά τόν ἴδιον τρόπον συμβαίνει καί σήμερα ὅπως καί χθές, καθώς καί αὔριο. Οἱ ἐχθροί τοῦ Ἰησοῦ θά ἀποτύχουν. «Τό ἐσφαγμένο Ἀρνίο ἐξῆλθε νικῶν καί ἵνα νικήσει». (Ἀποκ. Ἰωάννου).
Ἐν τούτοις, σύ ὀρθόδοξε ἀδελφέ ἐν Χριστῷ: «φύλασσε ἀκακίαν καὶ ἴδε εὐθύτητα, ὅτι ἐστὶν ἐγκατάλειμμα ἀνθρώπῳ εἰρηνικῷ· οἱ δὲ παράνομοι ἐξολοθρευθήσονται ἐπὶ τὸ αὐτό, τὰ ἐγκαταλείμματα τῶν ἀσεβῶν ἐξολοθρευθήσονται». (Ψαλμ.λστ΄,στ.37-38)
Μετάφραση: Νά προσπαθεῖς νά εἶσαι ἄκακος καί ἀπονήρευτος καί νά βλέπεις πάντα τόν εὐθύ δρόμο τῆς ἀρετῆς, διότι ὁ πρᾶος ἄνθρωπος αὐτήν την ἁγιότητα θά ἀφήσει πίσω του, τήν ὁποία καί θά θυμόμαστε τιμώντας τή μνήμη του. Οἱ παράνομοι ὅμως θά ἐξολοθρευθοῦν ὅλοι μαζί καί μαζί τους θά χαθοῦν ὅ, τι θά ἔχουν ἀφήσει πίσω τους οἱ ἀσεβεῖς, πλούτη, φήμη καί ἀπόγονοι.
ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟΝ
Εὐλογημένοι Χριστιανοί, παρακαλῶ σας. Στῶμεν καλῶς, στῶμεν μετά φόβου. Ἁγιαζόμενοι ἡμέραν ἐξ ἡμέρας, σπέρνοντες τούς στάχυας τῶν ἀρετῶν, τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ, ἐν δάκρυσιν, μέλλει ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦμεν μέ ἀποκορύφωμα τήν λαμπροφόρο Ἀνάσταση. Γνωστόν ἐστί τοῖς πᾶσι, ἡ Ἀλήθεια, ὁ Χριστός, ἐλευθερώνει, φωτίζει, στηρίζει στό ἀγαθόν. «Γνώσεσθε τήν Ἀλήθειαν, ὅτι αὐτὴ ἐλευθερώσει ἡμᾶς».
Ἡ κοινωνία μας μετά τῶν συνανθρώπων ἄς γίνεται ἐν ἀγάπῃ ἀνυποκρίτῳ καί εἰλικρινῇ μετανοίᾳ. Αὐτός πού ἀναγεννᾶται ἐξ ἀγάπης καί δι’ἀγάπης εἶναι ἀληθῶς ὁ κοινωνῶν μέ τόν Τριαδικόν Θεόν διά Ἰησοῦ Χριστοῦ. Τότε ὄντως ὁ ἄνθρωπος ὑπάρχει ὄχι ὡς μονάδα-ἄτομο, ἀλλά ὡς μέλος τίμιον τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, μετέχων τῆς Ἀκτίστου Χάριτος, βουτηγμένος στήν ἁγία κολυμβήθρα τῶν ὀρθοδόξων Μυστηρίων, ἑνωμένος παντοῦ καί πάντοτε μέ τήν εὐχαριστηριακή κοινότητα τῶν ὀρθοδόξων πιστῶν, ὡς κληρονόμος Θεοῦ, συγκληρονόμος Χριστοῦ, κοινωνός τῶν ἁγίων Ἀγγέλων, συγκοινωνός τῶν ἁγίων, ἕως ὅτου: «οἱ πάντες καταντήσωμεν εἰς ἄνδρα τέλειον, εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ». (Πρός Ἐφεσ.,κεφ.δ΄,στ.13)
Εἴθε ἡ ζύμη, ἡ γλυκειά μας Ὀρθοδοξία, νά ζυμώσει ὅλο τό φύραμα, δηλαδή ὅλον τόν κόσμο καί νά ἐκπληρωθεῖ ἔτσι ὁ λόγος τοῦ Κυρίου: «…καὶ γενήσεται μία ποίμνη, εἷς ποιμήν» ἤ κατά τόν ἅγιο Πορφύριο: «ἵνα ὧσι ἕν».
Γένοιτο Κύριε. Ἀμήν.
Είχαν διαπιστώσει οι άγιοι Πατέρες από την Εβραική παράδοση και από τον ίδιο τον Χριστό και τους Αποστόλους ότι στο χώρο της φυσικής καρδιάς λειτουργεί κάτι, που το ωνόμασαν «νούν».
Πήρανε τον παραδοσιακό «νούν», που σημαίνει διάνοια και λόγος και κάνανε μία διαφοροποίηση. Ωνόμασαν νούν αυτήν την νοερά ενέργεια, η οποία λειτουργεί προσευχητικώς στην καρδιά του υγιούς ανθρώπου. Η νοερά ενέργεια είναι μία ενέργεια της ψυχής η οποία στον μεν εγκέφαλο λειτουργεί ως λογική, η ίδια όμως λειτουργεί συγχρόνως και στην καρδιά ως νούς. Δηλαδή το ίδιο όργανο ο νούς, προσεύχεται αδιάλειπτα στην καρδιά, σε όσους έχουν αδιάλειπτη καρδιακή προσευχή και συγχρόνως σκέπτεται τα καθημερινά θέματα στον εγκέφαλο.
Ο Γέροντας Παΐσιος δίνει ένα παράδειγμα για την διαφορά των δύο
ενεργειών. Όταν βάζουμε το σταφύλι στο βαρέλι για να γίνει μούστος και
κρασί, είναι η μία ενέργεια και όταν το αποστάζουμε το σταφύλι και
γίνεται τσίπουρο είναι η άλλη ενέργεια.
Στον άνθρωπο με την αμαρτία
ενώθηκαν οι δύο αυτές λειτουργίες, (λογική και νοερά ενέργεια), γέμισε
από λογισμούς όχι μόνο κακούς αλλά και καλούς και διά των αισθήσεων, και
της φαντασίας, οι οποίες τροφοδοτούν την λογική και νοερή ενέργεια, οι
οποίες μετεωρίζονται στις κοσμικές επιθυμίες και ηδονές, στο σαρκικό
φρόνημα.
Η ησυχαστική νηπτική παράδοση της Εκκλησίας μας, που είναι, η θεραπευτική μέθοδος, και το εκλεκτότερο συστατικό της, διά της ασκήσεως δηλαδή την τήρηση των θείων εντολών και την Μυστηριακή ζωή, νεκρώνει τις εξωτερικές αισθήσεις κατά τον Αββά Ισαάκ και αναπτύσσει τις εσωτερικές καρδιακές αισθήσεις, και καθαρίζει όλη την εσωτερική ευαισθησία. Επαναφέρει τον νού στην καρδιά, επιτυγχάνει την κάθαρση από τα πάθη, φωτίζει τον νού και ακολουθεί η ένωση με τον Θεό.
Ησυχίας θεμέλια, εκείνος που πενθεί και μετανοεί για τα προ του θανάτου και τα μετά τον θάνατο, αποκτά τις δύο θεμελιώδεις αρετές, την υπομονή και την ταπείνωση. Αυτές μαζί με την σιωπή, την εγκράτεια, την αγρυπνία, την προσευχή, την ανάγνωση, την ψαλμωδία και το εργόχειρο, βοηθούν τον άνθρωπο να ησυχάζει.
«Η ησυχία διακρίνεται σε σωματική και ψυχική. Η σωματική αναφέρεται σε εξωτερικά θέματα, ενώ η ψυχική σε εσωτερικά. Η σωματική ησυχία είναι συνήθως ο ησυχαστικός τόπος και η προσπάθεια να μειώση ο άνθρωπος, κατά το δυνατόν, τις εξωτερικές παραστάσεις, τις εικόνες που δέχονται και προσφέρουν στην ψυχή οι αισθήσεις. Δηλαδή τον περιορισμό της γλώσσης, της οράσεως, της ακοής και των λόγων.
Η ψυχική ησυχία έγκειται στο να αποκτήση ο νούς την ικανότητα και την δυνατότητα να μη δέχεται καμμιά πειρασμική περιπλάνηση, προς τον κόσμο διά των αισθήσεων. Είναι «η επιστήμη των λογισμών» κατά τον άγιο Ιωάννη της Κλίμακος. «Με την νήψη ίσταται στην πύλη της καρδίας, ελέγχει τους λογισμούς και ή τους φονεύει ή τους αποδιώκει».
Κατά συνέπεια, έργο του ησυχαστή είναι «η φυλακή της καρδίας», η νήψη, η προσοχή με την αγαπητική τήρηση των εντολών, την πνευματική καθαρότητα και την Μυστηριακή ζωή. Γεννάται οργανικώς εκ της βαθείας μετανοίας και εκζητήσεως της φυλάξεως των εντολών του Χριστού. Με την τήρηση των εντολών, αποβάλλει ο ησυχαστής τον νόμο της αμαρτίας και εισάγει στον εαυτό του την εποπτεία του νού. Οι αισθήσεις του ελέγχονται με την εγκράτεια, ενώ το παθητικό της ψυχής, (το θυμικό – ο θυμός κατά της αμαρτίας και το επιθυμητικό – η επιθυμία για την αρετή και την ένωση με τον Χριστό), κυριαρχείται από την αγάπη και το λογιστικό από την νήψη.
Ο ησυχαστικός βίος παρέχει την λειτουργική δυνατότητα στην θεία Χάρη να «επισκευάσει» τον έσω άνθρωπο και να τον διαμορφώσει προς το πρωτότυπο, παρέχοντάς του «ανθισμένο» το αρχαίο και απερίγραπτο κάλλος του…