Ο όσιος Σεραφείμ του Σάρωφ (1759-1833), ενισχυόταν στους αγώνες του
από τη θεία πρόνοια με πνευματικά οράματα, πού πλημμύριζαν την ψυχή του
με θεϊκή παρηγοριά. Ιδιαιτέρως κάποτε, την Μεγάλη Εβδομάδα και μάλιστα
την Μεγάλη Πέμπτη, αξιώθηκε κατά την διάρκεια της θείας λειτουργίας να
δει μία υπέροχη οπτασία.
Διηγείται ο ίδιος:
-Λειτουργούσα κάποτε τη Μ. Πέμπτη
μαζί με τον ηγούμενο Παχώμιο και τον πατέρα Ιωσήφ. Η θεία Λειτουργία
είχε αρχίσει στις δύο το μεσημέρι μαζί με τον εσπερινό. Μετά τη μικρά
είσοδο και τα αναγνώσματα είπα ο ταπεινός μπροστά στο άγιο θυσιαστήριο
την εκφώνηση: «Κύριε, σώσον τους ευσεβείς και επάκουσον ημών». Ύστερα
βγήκα στην ωραία πύλη και υψώνοντας το οράριο προς το εκκλησίασμα
συμπλήρωσα: «Και εις τους αιώνας των αιώνων».
Τη στιγμή εκείνη έλαμψε ένα φως
μπροστά μου σαν ηλιακή ακτίνα. Κοιτάζω προς τα εκεί και βλέπω εν δόξη
τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος με τη μορφή του Υιού του ανθρώπου
έλαμπε πιο πολύ από τον ήλιο μέσα σε άπλετο και ανέκφραστο φώς. Βλέπω
επίσης τριγύρω να τον περιβάλλουν σαν σμήνος από μέλισσες οι Ουράνιες
Δυνάμεις των Αγγέλων, Αρχαγγέλων, Χερουβείμ και Σεραφείμ. Είχε μπει από
τη δυτική πύλη και βαδίζοντας ανάερα στάθηκε εμπρός στον άμβωνα.
Υψώνοντας μάλιστα το χέρι ευλόγησε τους λειτουργούς και τους
προσευχομένους. Τέλος μπαίνοντας στην εικόνα Του, που βρίσκεται πλάι
στην ωραία Πύλη μεταμορφώθηκε, περικυκλουμενος από χορούς Αγγέλων που
έλαμπαν και φώτιζαν ολόκληρη την εκκλησία. Κι εγώ, που είμαι γη και
σποδός, αξιώθηκα μια ιδιαίτερη ευλογία από Αυτόν. Η καρδιά μου σκίρτησε
από ιερή αγαλλίαση, πλημμύρισε από άρρητη χαρά μέσα σ’ ένα αίσθημα
γλυκειάς, φλογερής αγάπης προς τον Κύριο».
Με το όραμα αυτό η όψη του οσίου
αλλοιώθηκε. Δεν μπορούσε ούτε να κινηθεί από τη θέση του ούτε να
μιλήσει. Πολλοί πρόσεξαν τη στάση του, χωρίς όμως να καταλάβουν την
αληθινή αιτία. Αμέσως τον πλησίασαν δύο διάκονοι, και τονοδήγησαν μέσα
στο άγιο Βήμα. Αλλά κι εκεί συνέχισε να στέκεται επί τρεις σχεδόν ώρες
ακίνητος, σε έκσταση. Μόνο το πρόσωπό του αλλοιωνόταν συνεχώς. Πότε το
σκέπαζε μια χλωμάδα, πότε απλωνόταν επάνω του ζωηρό ρόδινο χρώμα, και
πότε γινόταν άσπρο σαν το χιόνι. Πέρασε πολλή ώρα χωρίς να μιλήσει. Τον
είχε απορροφήσει η θαυμαστή επίσκεψη του Θεού και ευφραινόταν με τη
γλυκεία Του παρηγοριά.
Αφού συνήλθε διηγήθηκε το όραμα μόνο στους γέροντες Παχώμιο και
Ιωσήφ. Εκείνοι τον συμβούλευσαν, σαν έμπειροι πνευματικοί, να μην
υπερηφανευθεί, αλλά να ασφαλίσει τον εαυτό του με την σιωπή και να
βυθισθεί ακόμη πιο πολύ στην ταπείνωση.
«Εγενήθη η καρδία μου, έλεγε
κάποτε, ωσεί κηρός τηκόμενος. Δεν θυμάμαι όμως τίποτε απ’ αυτή την
αγαλλίαση. Θυμάμαι μόνο πως μπήκα στον ναό και μετά βγήκα».Μετά την
ουράνια αυτή οπτασία οχυρωμένος με βαθειά ταπείνωση ανερχόταν εκ
δυνάμεως εις δύναμιν, και ασκούμενος ακατάπαυστα στην αυτομεμψία
ακολουθούσε πιστά και σταθερά τον Κύριο, βαστάζων τον σταυρόν εαυτού.
Έκτοτε άρχισε να αναζητά όλο και περισσότερο την ησυχία και ν’
απομακρύνεται συχνότερα χάριν προσευχής στο δάσος τού Σάρωφ….
Όταν τον ρωτούσαν πόσο συχνά πρέπει να προσεγγίζει κανείς το Ουράνιο Μυστήριο, απαντούσε: «Όσο συχνότερα τόσο καλύτερα».
Ιδιαίτερα στις αδελφές στο Ντιβέγιεβο έδωσε τον ακόλουθο κανόνα, όπως έχει σημειώσει η αδελφή Καπιτωλίνα:
«Δεν πρέπει ν’ αφήνωμε καμμία
ευκαιρία να περνά χωρίς να πλησιάζουμε την χάρη που μας παρέχεται δια
της κοινωνίας των Αχράντων Μυστηρίων του Χριστού. Γεμάτοι με βαθειά
συντριβή, αλλά και από ελπίδα και πίστη στο άμετρο έλεος του Θεού, ας
πλησιάζουμε το Ιερό Μυστήριο που σώζει τα πάντα και τους πάντες,
λέγοντας με συντριβή: «Ήμαρτον, Κύριε, εν λόγω, εν έργω, κατά νουν και
διάνοια και εν πάσαις μου ταις αισθήσεσι…».
Επίσης στον π. Βασίλειο, τον
εξομολόγο της Μονής του Ντιβέγιεβο, έλεγε σχετικά με αυτό: «…τους δίνω
την εντολή να κοινωνούν των Αγίων και Ζωοποιών Μυστηρίων του Χριστού…
όσο συχνότερα τόσο καλύτερα. Μην τους φέρετε αντίρρηση, γιατί η χάρη που
μας δίνεται μέσω της Θείας Κοινωνίας είναι τόσο μεγάλη ώστε, όσο
ανάξιος και αμαρτωλός και αν είναι ένας άνθρωπος, εφ’ όσον πλησιάζει τον
Κύριο που μας σώζει όλους, παρόλο ότι μπορεί να είναι γεμάτος από το
κεφάλι μέχρι τα πόδια με τις πληγές των αμαρτιών, θα καθαριστεί με τη
Χάρη του Χριστού και θα φωτίζεται όλο και περισσότερο, και θα δεχθεί
έλλαμψη και θα σωθεί».
Σ’ αυτούς που δικαιολογούσαν την άρνηση τους να κοινωνούν συχνά με
ένα υπερβολικό συναίσθημα αναξιότητας, απαντούσε αντιπαραθέτοντας την
μικρότητα του αμαρτωλού ανθρώπου και την απέραντη καλοσύνη του Θεού.
«Ακόμη κι έναν ωκεανό ολόκληρο αν γεμίζαμε με τα δάκρυα μετανοίας μας,
δεν θα κατορθώναμε να ικανοποιήσουμε τον Κύριο που μας προσφέρει για
τροφή το Σώμα του και το Αίμα του δωρεάν για να μας καθαρίση, να μας
εξαγνίση και να μας αναζωογονήση. Πλησίασε χωρίς αμφιβολία, και μην
ταράζεσαι, μόνο πίστευε ότι αυτό είναι το αληθινό Σώμα και Αίμα του
Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, το οποίο μας δίνεται για να θεραπευθούν οι
αμαρτίες μας».
Άπλωσε η Έυα τα χέρια της στον απαγορευμένο καρπό, άπλωσε και ο Χριστός τα χέρια Του πάνω στο Σταυρό.
Παρέβει την εντολή ο Αδάμ και
παρήκουσε, έγινε ο Χριστός υπήκουος μέχρι θανάτου, για να θεραπεύσει την
αμαρτία. Ήταν το δέντρο (ξύλο), από όπου ο καρπός της παρακοής, επί του
ξύλου κρεμάστηκε ο Χριστός!
Κήπος και παράδεισος ήταν εκεί που
έπεσε ο Αδάμ και από όπου εξορίστηκε, κήπος ήταν και στην Γεσθημανή,
όπου ο Χριστός προδώθηκε.
Ισοθεϊα και δόξα φαντάστηκε ο Αδάμ,
ατιμία και φτυσίματα δέχθηκε ο Κύριος! Βλέπουμε λοιπόν, ότι ο Χριστός
υπέστη ακριβώς τις αντίστροφες ενέργειες, που έκαναν οι Πρωτόπλαστοι
στην πτώση τους, προκειμένου να θεραπεύσει την παρακοή και τα
αποτελέσματα που επέφερε αυτή.
«Πολλές
φορές έχουμε μιλήσει για το γεγονός ότι με τις θείες εντολές
καθαρίζεται η ψυχή από τα πάθη και βοηθείται στην καθαρή προσευχή. Οι
αισθήσεις κινούνται από εξωτερικές ενέργειες, όμως όταν στρεφόμαστε προς
τα εσωτερικά ειρηνεύουν τα πάθη και υψωνόμαστε προς τα πνευματικά.
Εκείνοι που προσεύχονται πραγματικά πρέπει να είναι απερίσπαστοι και να
έχουν αποτινάξει τη σχέση τους με τα πράγματα του κόσμου, γιατί έτσι
μπορούν να πετύχουν καθαρή και χωρίς ενοχλήσεις προσευχή. Όταν
ασχολούμαστε με εσωτερική δίψα για να πετύχουμε την καθαρή προσευχή,
χρειαζόμαστε τον κόπο που προξενείται απο τη νηστεία και την αγρυπνία.
Έτσι νεκρώνεται η αμαρτητική τάση του σώματος και οι λογισμοί που κινούν
τα πάθη γίνονται ασθενέστεροι. Αυτός ο αγώνας προξενεί αρχικά την ιερή
κατάνυξη και κάνει το Θεό αισθητό ως σπλαχνικό πατέρα και ευήκοο προς
την παράκληση του πιστού. Σύμφωνα με τον Δαυίδ «καρδιά συντετριμμένη και
ταπεινωμένη δεν την περιφρονεί ο Θεός». Και κατά τον Άγιο Γρηγόριο τον
Θεολόγο «με τίποτε άλλο δεν θεραπεύεται ο Θεός τόσο, όσο με την
κακοπάθεια». Γι’αυτό και ο Κύριος δίδαξε στο Ευαγγέλιο ότι έχει σπουδαία
αποτελέσματα η προσευχή που συνδυάζεται με την νηστεία.
Οι
άνθρωποι συνήθως ευχαριστούνται να ασχολούνται με τα μάταια και δεν
γνωρίζουν τίποτε απολύτως περί προσευχής. Εκείνοι όμως που τα
καταξιώθηκαν να έχουν δίψα για την προσευχή, γνωρίζουν ότι δεν είναι ο
αγώνας αυτός μια φαντασιώδης προσπάθεια, ούτε κάτι που άλλοτε υπάρχει
και άλλοτε όχι. Έχουν την εμπειρία ότι η προσευχή φέρνει στον άνθρωπο
ασταμάτητη ενέργεια, προκαλούμενη από την θεία χάρη, που εγκαθίσταται
και μένει ριζωμένη μέσα στη ψυχή. Γίνεται μέσα στον άνθρωπο το θαύμα να
αισθάνεται την προσευχή σαν πηγή που γεννά ευφροσύνη ιερή, η οποία
προσελκύει προς τον εαυτό της τον νού, τον απομακρύνει από τα πολυειδή
και υλικά φαντάσματα, τον βοηθεί να αδιαφορεί προς κάθε τι το σωματικό
που διέρχεται μέσα από τις ηδονές και φτάνει στους λογισμούς,
προσελκύοντας έτσι τον άνθρωπο προς την εμπαθή ηδονή. Ο αγωνιζόμενος για
την καθαρή προσευχή αισθάνεται την ψυχή του να αποβάλει τις
σαρκικές πονηρές ορέξεις και ανεβαίνει μαζί με αυτήν προς τα πάνω. Με
τον αγώνα αυτόν όλος ο άνθρωπος γίνεται πνεύμα, σύμφωνα με αυτό που έχει
γραφεί: «αυτός που έχει γεννηθεί από το πνεύμα είναι πνεύμα». Όλα αυτά
γίνονται φανερά με την πείρα. Η αληθινή προσευχή προς τον Θεό με την
αδιάλειπτη μνήμη του Θεού δίνει κατάλληλο τόπο στην ψυχή για να
υποδεχτεί την χάρη του Αγίου Πνεύματος. Ο Κύριος λέει για τον Πατέρα
ότι: «θα δώσει πνεύμα άγιο σε όσους τον παρακαλούν ημέρα και νύχτα».
Κατά τον
Άγιο Ιωάννη της κλίμακος «τέλος της προσευχής είναι η αρπαγή προς τον
Κύριο». Ο Άγιος Ισαάκ ονόμασε τον φωτισμό καρπό της προσευχής: «προσευχή
είναι η καθαρότης του νού η οποία διασχίζεται από το φώς της αγίας
τριάδος με τρόπο θαυμαστό». Η δύναμη της προσευχής ιερουργεί και
τελεσιουργεί την ανάταση και την ένωση του ανθρώπου με τον Θεό. Είναι
σαν σύνδεσμος των λογικών κτισμάτων προς τον κτίστη, με την προϋπόθεση
ότι δια της θερμής προσευχής ο άνθρωπος θα υπερβεί τα πάθη και τους
λογισμούς του, διότι είναι αδύνατο ο εμπαθής νούς να ενωθεί με το Θεό.
Αυτός ο αγώνας είναι ο μεγαλύτερος κόπος κατά την προσευχή. Κάθε κόπος
άλλης αρετής είναι μικρός και υποφερτός συγκρινόμενος με αυτόν. Γι’ αυτό
πολλοί απογοητευμένοι από την στενότητα της αρετής που αποκτάται με την
προσευχή, δεν προχωρούν και δεν πετυχαίνουν το πλάτος των χαρισμάτων
της. Αυτοί που υπομένουν τον αγώνα της προσευχής υποδέχονται μεγαλύτερες
θείες βοήθειες, προχωρούν μπροστά γευόμενοι την χαρά και την γλυκύτητα
της. Αυτές οι εμπειρίες κάνουν πιο εύκολη την προσευχή και εμβάλουν στον
άνθρωπο αγγελική ικανότητα. Δυναμώνουν την φύση μας και μας δίνουν τη
βεβαιότητα ότι επικοινωνούμε με αυτά που υπάρχουν πάνω από την ανθρώπινη
πραγματικότητα.
Τέτοια
είναι η φύση της προσευχής, η οποία ανεβάζει τον άνθρωπο από τη γή στον
ουρανό. Τον παρουσιάζει στον ίδιο τον Θεό του παντός. Εκεί που για
εξιλασμό του κόσμου προσφέρεται στον Θεό η αναίμακτη, μεγάλη και
πραγματικά ευπρόσδεκτη θυσία. Η παραίνεση του Κυρίου για την ιδιαίτερη
προσευχή μας στα σπίτια ή στα δωμάτια μας ενισχύει την προσευχή προς τον
Θεό στην εκκλησία. Εκείνος που θέλει να προσεύχεται μονάχα όταν έρθει
στο ναό του Θεού, δεν φροντίζει όμως καθόλου για την προσευχή στο σπίτι
του και στους δρόμους και στις αγορές, στην πραγματικότητα δεν
προσεύχεται ούτε όταν βρίσκεται στον ναό του Θεού. Αν όμως, πρίν από
κάθε έργο που έχουμε να πραγματοποίησουμε στην ημέρα που αρχίζει,
ασφαλίζουμε την ψυχή μας με τους ύμνους προς τον Θεό και τις προσευχές, ο
αντίπαλος δεν θα έχει θέση μέσα μας. Θα απομακρυνθεί δε μαζί με αυτόν
και όλη η γύρω του φατρία των κακών που μας κάνουν να βασανιζόμαστε. Ο
Θεός θα κοσμήσει τις ψυχές μας με την καθημερινή προσευχή, και θα τις
γεμίσει με συμμετρία και σωφροσύνη με δικαιοσύνη και πραότητα και
ταπείνωση. Θα μας δώσει το χάρισμα να συνδεόμαστε μεταξύ μας δια της
αγάπης. Θα ζήσουμε ειρηνική και ευλογημένη ζωή, έχοντας ανάμεσα μας τον
Βασιλιά της ειρήνης Χριστό.
Γι΄αυτόν ακριβώς τον λόγο, η Εκκλησία του Θεού κάθε πρωί πρίν από
οποιοδήποτε άλλο έργο αρχίζει με τις ιερές κωδωνοκρουσίες ελκύοντας τους
χριστιανούς και προσκαλώντας τους στις ιερές συνάξεις της προσευχής.
Γιατί η καθημερινή συνομιλία προς τον Θεό με προσευχή και ψαλμωδία
κατευνάζει τα πάθη του κόσμου, αναστέλλει την τάση προς την πλεονεξία,
αμβλύνει τον εγωισμό μας και καθαιρεί τον φθόνο. Η καθημερινή προσευχή
της Εκκλησίας, χαρίζει κάθε ειρήνη, ευνομία, αλλά και ευμάρεια στις
πόλεις, στα σπίτια, στις ψυχές και στα σώματα. Ευλογεί η χάρη της
προσευχής αυτούς που ζούν σε συζυγία, και όσους ακολουθούν το μοναχικό
βίο και είναι γενικά η προσευχή έδρα και ασφάλεια όλων των καλών, και
ανατροπή και λύτρωση κάθε κακίας και δυσχερείας».